Palazzo Bo (Pałac Bo) i Teatr Anatomiczny, Uniwersytet w Padwie — przewodnik dla zwiedzających: wszystko, co musisz wiedzieć przed wizytą

Czym jest Palazzo Bo?

Palazzo Bo to historyczna siedziba Uniwersytetu w Padwie, założonego w 1222 roku i należącego do najstarszych uniwersytetów w Europie. Uczelnia przeniosła się do tego budynku w 1493 roku i od tamtej pory pałac nieprzerwanie pełni funkcję administracyjnego i ceremonialnego serca uniwersytetu, mieszcząc do dziś rektorat i Wydział Prawa.

Nietypowa nazwa pochodzi od Hospitium Bovis, czyli Oberży pod Wołem, która stała w tym miejscu, zanim przejął ją uniwersytet — do dziś wejścia strzeże niewielki wół. Zwiedzający przybywają tu przede wszystkim dla renesansowych dziedzińców i sal oraz dla Teatru Anatomicznego z 1595 roku — pierwszej stałej sali zbudowanej gdziekolwiek na świecie do nauczania anatomii przez sekcję zwłok.

Krótka historia: od Oberży pod Wołem do siedziby uniwersytetu

Uniwersytet w Padwie został założony w 1222 roku przez studentów i wykładowców, którzy odeszli z Bolonii w poszukiwaniu większej wolności akademickiej. Przez pierwsze dwa i pół wieku nie miał jednej siedziby — aż do 1493 roku, gdy przejął Hospitium Bovis, czyli Oberżę pod Wołem, zajazd przy Via San Biagio, który nadał pałacowi jego trwałą nazwę.

Prawdziwa przemiana nastąpiła w drugiej połowie XVI wieku, gdy architekt Andrea Moroni odbudował pałac wokół nowego renesansowego dziedzińca, Cortile Antico, dając uniwersytetowi okazałą, jednolitą siedzibę, którą zajmuje do dziś. Pozostaje ona administracyjnym sercem Uniwersytetu w Padwie.

Cortile Antico i jego herby

Cortile Antico, Stary Dziedziniec, to architektoniczne serce Palazzo Bo, odbudowane przez Andreę Moroniego w późnym XVI wieku. Dookoła biegną dwa poziomy kolumnowych loggii, a niemal każda powierzchnia między kolumnami nosi wykuty herb — setki ich, od najwcześniejszych stuleci uniwersytetu po schyłek XVII wieku.

Każda tarcza w Cortile Antico upamiętnia rektora, profesora lub jedną z historycznych studenckich „nacji" uniwersytetu — stowarzyszeń, w których organizowali się studenci z danego kraju. Przejście loggią to kamienny apel uniwersyteckiej międzynarodowej obecności, na stulecia przed tym, zanim międzynarodowa edukacja stała się marketingowym hasłem.

Osiemnaście lat Galileusza w Padwie

Galileo Galilei został mianowany profesorem matematyki w Padwie w 1592 roku i pozostał tu osiemnaście lat, do czerwca 1610 roku — lata, które później nazwał najszczęśliwszymi w swoim życiu zawodowym. Zbudował tu własne teleskopy i po raz pierwszy obserwował księżyce Jowisza, zanim napisał książeczkę, która rozsławiła jego imię w całej Europie.

Galileusz wykładał w tym, co dziś nosi nazwę Aula Magna, Wielkiej Sali, i przyciągał takie tłumy, że — jak głosi tradycja — jego własni studenci zbudowali dla niego wysoką drewnianą katedrę, aby ostatnie rzędy mogły go dostrzec ponad salą. Katedra ta zachowała się do dziś w Sala dei Quaranta, tuż obok.

Sala dei Quaranta i Elena Cornaro Piscopia

Sala dei Quaranta, Sala Czterdziestu, zawdzięcza swoją nazwę czterdziestu portretom uczonych, którzy wykładali lub studiowali w Padwie między XIV a XIX wiekiem, pochodzących z ponad dwudziestu krajów i namalowanych przez Gian Giacomo dal Forno. Zachowała się tu katedra samego Galileusza, zbudowana po to, aby studenci mogli go dostrzec ponad wypełnioną salą.

25 czerwca 1678 roku wenecka szlachcianka Elena Lucrezia Cornaro Piscopia obroniła doktorat z filozofii związany z tą salą, odpowiadając na pytania dotyczące dwóch losowo wybranych fragmentów Arystotelesa. Zainteresowanie było tak ogromne, że egzamin przeniesiono do katedry w Padwie, a ona została pierwszą kobietą na świecie, która zdobyła stopień uniwersytecki.

Teatr Anatomiczny z 1595 roku

Teatr Anatomiczny został zamówiony w 1594 roku i zainaugurowany w 1595 roku przez Girolamo Fabrici d'Acquapendente, który przez pięćdziesiąt lat piastował katedrę chirurgii i anatomii w Padwie. Podczas gdy wcześniejsi anatomiowie, w tym Andreas Vesalius na dziesięciolecia przed nim, korzystali z tymczasowych teatrów budowanych i rozbieranych na potrzeby każdej sekcji, Fabrici zbudował coś trwałego: stromy lej koncentrycznych drewnianych rzędów wokół niewielkiego centralnego podestu.

Zainaugurowany 16 stycznia 1595 roku teatr pozostaje, zasadniczo w pierwotnej formie, najstarszą zachowaną salą tego rodzaju na świecie. Ciała sekcjonowane w tym miejscu pochodziły spośród skazanych na śmierć, a zgodnie ze zwyczajem spoza Padwy i Wenecji — aby żadne z tych miast nie patrzyło na własnego obywatela na stole.

William Harvey i życie teatru po jego śmierci

William Harvey studiował w Padwie od grudnia 1599 roku i w 1602 roku uzyskał tytuł doktora medycyny, kształcąc się pod okiem samego Girolamo Fabriciego — założyciela Teatru Anatomicznego, który odkrył już struktury przypominające zastawki wewnątrz żył. Harvey zabrał tę obserwację do Anglii, gdzie stała się podstawą jego własnej teorii ciągłego krążenia krwi.

Padewska tradycja anatomiczna wydawała na świat wybitne postacie także po Harveyu: ponad sto lat później wykładał tu Giovanni Battista Morgagni, pamiętany jako ojciec nowoczesnej anatomii patologicznej. Sam teatr pozostawał w nieprzerwanym użytku aż do 1872 roku, gdy rozrastający się wydział medyczny przeniósł się do specjalnie wzniesionych budynków w innej części Padwy.

XX-wieczne wnętrza Gio Pontiego

Od późnych lat trzydziestych do wczesnych czterdziestych XX wieku, za rektoratu Carla Antiego, uniwersytet zlecił Gio Pontiemu przekształcenie reprezentacyjnych sal Palazzo Bo. Ponti zaprojektował około pięciuset pojedynczych elementów — krzeseł, biurek, drzwi, szaf — dla Rektoratu, Sala dei Quaranta, Aula Magna oraz czterech sal dyplomowych, współpracując przy oświetleniu z Pietro Chiesą z Fontana Arte.

Efekt sąsiaduje bezpośrednio z sześcioma wiekami starszego kamienia i fresków: pasiaste posadzki z lastryko i śmiałe XX-wieczne meble we wnętrzach, które Galileusz rozpoznałby po samych proporcjach. Ta warstwa pałacu prezentowana jest wyłącznie na trasie weekendowej i świątecznej, obok zabytkowych sal, które widzi każdy zwiedzający.

Co obejmuje bilet

Twój bilet rezerwuje miejsce na jednej z trzech wizyt: cotygodniowej trasie Historycznej, weekendowej trasie Palazzo Bo i Gio Ponti albo weekendowym wejściu samoobsługowym. Wszystkie trzy obejmują Cortile Antico, Aula Magna, w której wykładał Galileusz, Sala dei Quaranta z jego pulpitem oraz Teatr Anatomiczny z 1595 roku, oglądany z oryginalnej posadzki.

Wyjścia z przewodnikiem odbywają się po włosku i angielsku — język wybierasz przy rezerwacji godziny — a każda trasa ma taryfy dla dorosłych, seniorów, młodzieży i rodzin. Ponieważ Palazzo Bo pozostaje czynnym budynkiem uniwersyteckim, dokładna trasa może się nieznacznie zmieniać w związku z wydarzeniami akademickimi.

Godziny zwiedzania i przebieg wizyty

W dni powszednie Palazzo Bo zwiedza się wyłącznie na trasie Historycznej z przewodnikiem, z wyjściami po włosku przez cały dzień i po angielsku obecnie o 11:30, 13:30 i 16:30. W soboty, niedziele i święta trasa z przewodnikiem — Palazzo Bo i dwudziestowieczność Gio Pontiego — dodaje wnętrza z lat 30.–40. XX wieku, z wyjściami po angielsku obecnie o 11:30, 14:30 i 16:30.

W dni weekendowe i świąteczne można też zarezerwować wejście samodzielne — wstęp o wyznaczonej godzinie z punktami audio na miejscu. Niezależnie od wybranej trasy miejsce spotkania to kasa biletowa między dwoma wewnętrznymi dziedzińcami Palazzo Bo, dostępna od wejścia przy Via VIII Febbraio — przyjdź kilka minut przed zarezerwowaną godziną.

Jak dotrzeć z Wenecji i poruszać się po Padwie

Padwa leży na głównej linii kolejowej między Wenecją a Mediolanem. Bezpośrednie pociągi odjeżdżają z Venezia Santa Lucia co 15–20 minut i docierają do Padova w zaledwie 26 minut. Ze stacji Padova Palazzo Bo znajduje się około 20 minut spacerem wzdłuż Corso del Popolo lub krótką przejażdżką tramwajem linii SIR1 do pobliskiego przystanku Ponti Romani.

Kierowcy powinni liczyć się z tym, że historyczne centrum Padwy objęte jest typowymi włoskimi ograniczeniami ruchu, i zaplanować parkowanie na obrzeżach oraz dojście pieszo. Centralne położenie Palazzo Bo sprawia, że Kaplica Scrovegnich, Bazylika św. Antoniego, Orto Botanico i Prato della Valle są łatwo dostępne pieszo lub tramwajem.

Najczęściej zadawane pytania